Stoisz przed ścianą gitar w sklepie. Widzisz instrumenty w różnych rozmiarach i sylwetkach. Dreadnought, Jumbo, Parlor, Grand Auditorium… Producenci używają tych nazw jak czegoś oczywistego. Tymczasem każdy kształt to inny charakter brzmienia, inna wygoda gry i inne muzyczne powołanie. Rodzaje gitar akustycznych różnią się przede wszystkim kształtem pudła rezonansowego – i właśnie o tym jest ten przewodnik.
Jeśli szukasz porad dotyczących pierwszego zakupu, jakości wykonania czy akcesoriów – zapraszamy do naszego poradnika Jaka gitara akustyczna na początek?.
Jeśli zastanawiasz się, czy wybrać gitarę akustyczną czy klasyczną, odpowiedź znajdziesz w artykule Gitara dla początkujących – akustyczna czy klasyczna?.
Dlaczego kształt pudła decyduje o brzmieniu?
Pudło rezonansowe to serce każdej gitary akustycznej. Struny wprawiają je w drgania, a ono kształtuje dźwięk – jego głębię, głośność i barwę. Prosta zasada: im większa objętość pudła, tym głębszy bas i silniejsza projekcja dźwięku. Im mniejsze pudło, tym bardziej skupiony dźwięk z wyraźniejszym środkiem i górą pasma. W praktyce liczy się też kształt talii, szerokość ramion i proporcje między górnym a dolnym talerzem. Każdy klasyczny rodzaj gitary akustycznej kształtował się przez dziesięciolecia. Dlatego każdy ma własną, rozpoznawalną osobowość brzmieniową.
Parlor – najstarszy rodzaj gitary akustycznej
Parlor to jeden z najstarszych rodzajów gitar akustycznych. Wywodzi się z XIX wieku, kiedy firma Martin tworzyła kompaktowe instrumenty do domowych salonów (stąd angielskie parlor, czyli salon). Przez długie dekady instrument ten niemal zniknął z rynku. Od kilkunastu lat przeżywa jednak wyraźny renesans. Pudło Parlora jest wąskie i stosunkowo płaskie. Przekłada się to na dźwięk skupiony, kameralny i wyrazisty w środkowym paśmie. Na Parlorach grali Robert Johnson i inni pionierzy bluesa – stąd skojarzenie z bliskim, „mówiącym” dźwiękiem. Przy grze palcami każda nuta ma własną tożsamość. Parlor nie jest gitarą do głośnego grania. Ale jeśli zależy Ci na intymnym, ciepłym dźwięku i instrumencie wygodnym w transporcie – ma coś, czego większe pudła po prostu nie oddadzą.
Concert i Grand Concert – precyzyjny rodzaj gitary akustycznej
Martin oznacza Concert symbolem „0″, Taylor popularyzuje nazwę Grand Concert. Oba modele to małe, pełnowymiarowe gitary o wąskiej talii i płaskim pudle. Górne rejestry błyszczą, bas jest obecny, ale nigdy nie dominuje. Każda grana fraza jest wyraźnie słyszalna – docenią to gitarzyści grający samodzielnie. W studio Concert nie zajmuje zbyt wiele miejsca w miksie. Grand Concert w wersji Taylora ma skróconą skalę gryfu. Zmniejsza to napięcie strun i czyni grę wygodniejszą dla osób z mniejszymi dłońmi.
Auditorium i Grand Auditorium – najbardziej wszechstronny rodzaj gitary akustycznej
Auditorium łączy czytelność mniejszych pudeł z większą objętością dźwięku. Łączy czytelność mniejszych pudeł z większą objętością dźwięku. Bas jest ciepły, ale nie przytłaczający, środek wyrazisty, góra błyszcząca. Grand Auditorium wyróżnia wyraźnie zaznaczona talia. Gitara reaguje dobrze zarówno na grę palcami, jak i na energiczny strumming. Wielu gitarzystów uważa go za idealne „pierwsze poważne pudło”. Jeśli grasz różne gatunki i nie chcesz rezygnować z żadnej techniki – Grand Auditorium prawie nigdy nie zawiedzie.
Orchestra (OM) – rodzaj gitary akustycznej dla solistów
Martin opracował Orchestra Model w latach 30. XX wieku. Celem był instrument, który przebije brzmienie większego zespołu. Pudło rozmiarem przypomina Auditorium, ale OM ma zazwyczaj dłuższą skalę i nieco szerszy gryf. Sprzyja to precyzyjnej grze lewą ręką. OM szczególnie wyróżnia wyrazistość środkowych rejestrów. Każda fraza brzmi czysto, z własnym tembrem. Gitarzyści jazzowi i bluesowi soliści cenią ten instrument za selektywność dźwięku – ważniejszą dla nich niż surowa głośność.
Dreadnought – najpopularniejszy rodzaj gitary akustycznej
Dreadnought to bez wątpienia najpopularniejszy rodzaj gitary akustycznej na świecie. Instrument jest duży, mocny i nie przeprasza za to, że go słychać 😉 Pudło produkuje potężny bas, pełne brzmienie i silną projekcję dźwięku – bez żadnego wzmacniacza. Dreadnought króluje w folku, country i bluegrassie od lat 30. XX wieku. Po ten kształt sięgają równie chętnie początkujący, jak i zawodowcy. Lubisz mocno uderzyć w struny i grasz głównie akordy? Chcesz być słyszalny przy ognisku? Dreadnought jest dla Ciebie stworzony.
Jumbo i Super Jumbo – największy rodzaj gitary akustycznej
Jumbo to największy z klasycznych rodzajów gitar akustycznych. Pudło jest zaokrąglone u góry i u dołu – bardziej niż w Dreadnoughcie. Ta większa objętość przekłada się na potężne, bogate brzmienie z głębokim basem. Gibson wprowadził Jumbo w latach 30. Kultowe modele J-45 i J-200 (Super Jumbo) do dziś wyznaczają standard tego kształtu. Super Jumbo to absolutne maximum naturalnej głośności w standardowej produkcji gitarowej. Przy fingerpickingu Jumbo bywa mniej precyzyjny niż mniejsze pudła. Jeśli jednak chcesz naturalnej mocy bez wzmacniacza – znajdziesz ją tu w najczystszej formie.
Cutaway – odmiana, która rozszerza możliwości każdego rodzaju gitary akustycznej
Cutaway to asymetryczne wycięcie w górnej części pudła po stronie podstrunicy. Nie jest to osobny rodzaj gitary akustycznej – cutaway może mieć zarówno Dreadnought, jak i Auditorium czy Grand Concert. Wycięcie pełni jedną funkcję: ułatwia dostęp do najwyższych progów gryfu. Cutaway minimalnie zmniejsza objętość pudła. Może to nieznacznie osłabić bas, choć różnicę słyszą raczej doświadczeni muzycy. Jeśli często sięgasz po wysokie pozycje na gryfie – cutaway wart jest rozważenia niezależnie od wybranego kształtu.
Gitary podróżne (Travel) – kompaktowy rodzaj gitary akustycznej
Gitary podróżne projektuje się z jedną myślą: żeby zabrać instrument wszędzie. Mają zmniejszone pudła, często w rozmiarze 3/4, a nierzadko składane lub wzmocnione gryfy. Brzmienie jest skromniejsze niż pełnowymiarowych instrumentów. Zaskakuje jednak, ile można z nich wyciągnąć – szczególnie z przetwornikiem.
Podsumowanie – który rodzaj gitary akustycznej jest dla Ciebie?
| Rodzaj gitary akustycznej | Rozmiar | Charakter brzmienia | Pasuje do |
|---|---|---|---|
| Parlor | Bardzo mały | Intymne, ciepłe, skupione | Blues, fingerpicking, podróże |
| Concert / Grand Concert | Mały | Czyste, precyzyjne | Fingerpicking, nagrania |
| Auditorium / Grand Auditorium | Średni | Wszechstronne, zrównoważone | Każdy styl i technika |
| Orchestra (OM) | Średni | Selektywne, solowe | Solista, jazz, blues |
| Dreadnought | Duży | Głośne, mocny bas | Folk, country, strumming |
| Jumbo / Super Jumbo | Bardzo duży | Potężne, bogate | Mocne granie, scena |
| Travel | Miniaturowy | Kompaktowe | Podróże, dzieci |
Żaden opis nie zastąpi trzymania gitary w rękach. Przeczytane słowa dają punkt odniesienia, ale to Twoje uszy i dłonie mają ostatnie słowo. Gdy już wiesz, jaki rodzaj gitary akustycznej Cię interesuje, zajrzyj do zestawienia najlepszych gitar akustycznych do 4000 zł. A jeśli masz już gitarę i zastanawiasz się, dlaczego gra gorzej niż powinna – sprawdź, co zmienia profesjonalna regulacja instrumentu. Mamy nadzieję, że ten przegląd rodzajów gitar akustycznych pomógł Ci zawęzić wybór.
